محمد صادق على خان
45
مخازن التعليم ( فارسى )
دود آن به بدن رساند و نزديك عروض كمال بيهوشى بتدبير تقويت دل پردازد و كشيدن شاخها هم مضايقه ندارد و اودراج مانع برآمدن جدرى و حصبه است و چون برآيد باعث حفظ است و همچنين شير اسپ قدرى نوشانيدن مانع بروز در آن سال است و اگر برآيد زياده از چند دانه نمىباشند غذا وقت برآمدن برنج در شكر پخته و نخود شيرين و نان شيرين و كهچرى و دالمونگ و عدس همراه نان و عدس نيز بريان نموده مىدهند و در موسم گرم آب تازه براى نوشيدن مىدهند و در موسم سرد عرق عنب الثعلب يا عرق گاو زبان بجائ آب مىدهند و اگر آبلهء جدرى بسيار برآيد و بجراحت و قرحه انجامد و متعفن شود قدرى كافور در روغن ديودار حل كرده استعمال كند نافع بود و خوابانيدن طفل بر ريگ گرم و يا خاكستر پاچكدشتى برائ خشك كردن آبله سريع الاثر است و روغن كنجد نيمگرم ماليدن ازالهء خشكريشه مىكند و اگر زير خشكريشه رطوبت باشد مانند مرداسنگ و سفيدهء ارزير و زردچوبه و سيندور سائيده بپاشند و نوعى از جدرى بود كه آن را حميقا گويند و آن دانهائ بزرگ سفيد بود كه زياده از چند دانه نمىباشد و بىتپ بود و جميع حواس و نفس برقرار مىماند و اين محتاج بعلاج نيست و اگر حاجت افتد سبكتر از علاج جدرى كنند حمره يعنى سرخباده كه به اطفال عارض مىشود و اول تنقيه مرضعه و تعديل خلط نمايند و هليله سياه چرائته و غيره مصفى خون دهند و رسوت و صندل سرخ هريك دو ماشه نركچور سه ماشه چاكسو چهار ماشه افيون - زردچوب حنا از هريك يك ماشه مرداسنگ نيم ماشه برگ نيم برگ بكاين هريك پانزده عدد كوفته بيخته در آب حل نموده گوليها مثل منمنه بندند و وقت صبح يك حب همراه شير مادرش مىداده باشند و اگر حاجت باشد حجامت و علق به كار برند و اگر بثور متقرح بود مرهم سفيداب مفيد بود و بثور سياه و قرحى قتال باشند سعفه يعنى گنج چون عارض شود تنقيه مرضعه كنند بفصد سر ارد ؟ ؟ ؟ و اسهال و از طفل نيز خون بگيرند به حجامت و ارسال علق و چون حنا و كميله و چونه برى خشك